Mówi bardzo niewiele po drugim roku życia
Rówieśnicy budują już proste zdania, a Twoje dziecko wciąż posługuje się pojedynczymi słowami albo dźwiękami.
Makaton
Zanim powie pierwsze słowo, ma nam mnóstwo do powiedzenia
Pragnienie, by zostać usłyszanym
Komunikacja to nie tylko mowa. Dziecko, które jeszcze nie mówi, ma bogaty świat wewnętrzny: emocje, pytania, upodobania, plany na najbliższe pięć minut. Kiedy nie potrafi tego przekazać, rodzi się frustracja i smutek — po obu stronach.
Zrozumienie dziecka na tym etapie jest jednym z najpiękniejszych prezentów, jakie można mu dać.
Czym jest Makaton
System prostych, intuicyjnych gestów i czytelnych symboli graficznych. Pozwala dziecku „opowiedzieć" o swoich potrzebach, zanim aparat mowy będzie na to gotowy.
Kluczowe i najczęściej mylone: gestom zawsze towarzyszy zwykłe, poprawne mówienie. Makaton nie zastępuje mowy i jej nie opóźnia — działa jak trampolina, która przyspiesza moment, w którym dziecko zaczyna mówić samo.
Co to zmienia dla Twojego dziecka
- Kto w zespole
- Katarzyna Lis, właścicielka placówki — i to ona wprowadza Makaton do codziennej pracy grupy.
- Certyfikat
- Kurs „Makaton — I poziom podstawowy", wystawiony przez Program Rozwoju Komunikacji Makaton (PRKM), prowadzony przez dr Bogusławę B. Kaczmarek — dyrektora i tutora polskiego Makatonu.
- Forma zajęć
- Bezpłatnie i bez osobnych zajęć. Gesty są wplecione w zwykły dzień grupy: krąg zaczyna się od kilku znaków, przy okazji pojawiają się nazwy zwierząt, a dzieci przejmują je przez naśladowanie — od nauczyciela i od siebie nawzajem. Nie ma wykładów ani ćwiczeń do odrobienia; działa to tak, jak nauka machania na pożegnanie. Jedno dziecko zapamięta znak po dwóch dniach, inne po miesiącu, a jeszcze inne w ogóle po niego nie sięgnie — i to też jest w porządku.
- Kogo przyjmujemy
- Przyjmujemy dzieci ze spektrum autyzmu i z zespołem Downa. Orzeczenie nie jest do tego potrzebne. Zawsze jednak poprzedzamy decyzję rozmową z rodzicami i spotkaniem z dzieckiem, a potem kilkoma dniami obserwacji w grupie — dopiero wtedy mówimy „tak" albo „nie". Mówimy też wprost, czego nie jesteśmy w stanie zapewnić: jeżeli dziecko potrzebuje opieki bardziej specjalistycznej niż nasza, powiemy to, zamiast obiecywać za dużo.
Dlaczego Makaton działa najlepiej w grupie
Gest, który rozumie tylko jedna osoba, nie jest jeszcze językiem — jest kanałem prywatnym. Metoda pokazuje pełnię możliwości dopiero wtedy, gdy ten sam znak znaczy to samo dla dorosłego, dla dziecka przy sąsiednim stole i dla osoby, która podaje zupę. Wtedy gest przestaje być „zajęciami dla jednego dziecka", a zaczyna być używany do tego, do czego używa się języka: do proszenia, odmawiania i opowiadania, co się zdarzyło rano.
To właściwość samej metody, nie zapowiedź konkretnego planu dnia. O tym, czy i w jakiej formie Makaton jest prowadzony u nas, mówi punkt „Forma zajęć" powyżej.
Po czym rodzic może to poznać
Żaden z poniższych sygnałów sam w sobie o niczym nie przesądza. Warto się im przyjrzeć, gdy pojawiają się razem i powtarzają na co dzień.
Rozumie polecenia, ale nie odpowiada
Bez trudu wykonuje proste prośby, ale trudno mu samodzielnie odpowiedzieć słowem czy zdaniem.
Złości się, gdy go nie rozumiemy
Frustracja i płacz pojawiają się, gdy nie potrafi przekazać, o co mu chodzi, a my nie potrafimy tego odgadnąć.
Pokazuje palcem zamiast nazywać
Zamiast powiedzieć, czego chce, prowadzi Cię za rękę do przedmiotu albo po prostu wskazuje palcem.
Ma zdiagnozowane wyzwanie rozwojowe
Rozwój mowy bywa u takich dzieci wolniejszy albo przebiega inną drogą niż u rówieśników.
Jest dwujęzyczne, a mowa rusza wolniej
Dom, w którym słychać dwa języki, to naturalnie dłuższa droga do pierwszych słów — czasem warto dać dziecku dodatkowe narzędzie.
Często zadawane pytania
Czy Makaton opóźnia rozwój mowy?
Nie — to jeden z najczęstszych mitów. Gestom zawsze towarzyszy zwykłe, poprawne mówienie, więc dziecko przez cały czas słyszy prawidłową mowę. Makaton nie zastępuje mowy ani jej nie opóźnia — działa jak trampolina, która przyspiesza moment, w którym dziecko zaczyna mówić samo.
Czy Makaton to to samo co język migowy?
Nie. Polski Język Migowy to pełnoprawny, samodzielny język używany przez osoby głuche. Makaton to znacznie prostszy system gestów i symboli, który wspiera mowę i zawsze jej towarzyszy — nie zastępuje jej.
Czy muszę nauczyć się Makatonu jako rodzic?
Nie musisz się do tego specjalnie przygotowywać — gesty są proste i intuicyjne, najłatwiej uczy się ich razem z dzieckiem, obserwując i naśladując. Im więcej dorosłych wokół dziecka używa tych samych gestów, tym szybciej system zaczyna działać.
Dla kogo jest przeznaczony Makaton?
Dla wszystkich dzieci, które jeszcze nie mówią płynnie albo którym komunikacja przychodzi trudniej, niezależnie od przyczyny. Gesty pomagają maluchom w typowym rozwoju mowy, dzieciom dwujęzycznym i tym, u których komunikacja wymaga dodatkowego wsparcia.
Od kiedy można zacząć stosować Makaton?
Im wcześniej, tym lepiej — gesty można wprowadzać już od pierwszych miesięcy życia, zanim dziecko powie pierwsze słowo. Nigdy nie jest też za późno: jeśli komunikacja sprawia trudność starszemu przedszkolakowi, warto zacząć w dowolnym momencie.
Chcesz wejść głębiej w temat? Napisaliśmy obszerny przewodnik dla rodziców: Makaton — co to jest i jak wspiera rozwój mowy. Zobacz też: Rozwój mowy 2-latka — kiedy do logopedy?